Mag een bank een woninghypotheek opzeggen wegens Wwft-klantonderzoek?
“Een bank mag een klantrelatie beëindigen wanneer een klant onvoldoende meewerkt aan een Wwft-klantonderzoek. Maar dat betekent niet automatisch dat ook een woninghypotheek direct mag worden opgezegd. Volgens de rechtbank moet een bank rekening houden met haar zorgplicht en een redelijke termijn geven. In deze zaak was de opzegging van de hypotheek daarom onrechtmatig.”
Inleiding
Banken zijn verplicht om cliënten te onderzoeken op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren terrorisme (Wwft). Wanneer een klant niet voldoende meewerkt aan dat onderzoek, kan een bank de relatie beëindigen. Maar hoe ver strekt die bevoegdheid? Mag een bank in dat geval ook direct een woninghypotheek opeisen en zelfs een woning laten veilen?
In een kort geding bij de rechtbank Midden-Nederland stond precies die vraag centraal. In de uitspraak van 5 november 2025 (ECLI:NL:RBMNE:2025:5725) oordeelde de voorzieningenrechter dat ASN Bank te ver was gegaan door een woninghypotheek op te zeggen nadat de klant volgens de bank onvoldoende meewerkte aan een Wwft-onderzoek.
De rechter oordeelde dat de bank haar zorgplicht had geschonden en onvoldoende rekening had gehouden met de belangen van de klant.
Deze uitspraak is relevant voor consumenten en ondernemers die te maken krijgen met een opzegging van een bankrelatie of hypotheek vanwege cliëntenonderzoek of Wwft-regels.
Wat speelde er tussen de klant en de bank?
De klant had sinds 2006 een bankrelatie met (de rechtsvoorganger van) ASN Bank. Hij beschikte over een particuliere betaalrekening, een zakelijke rekening voor zijn onderneming en een woninghypotheek. De woning diende als zekerheid voor de hypothecaire lening.
In 2024 startte de bank een klantonderzoek op grond van artikel 3 Wwft. Dat gebeurde nadat verschillende transacties waren opgevallen, waaronder meerdere betalingen naar een Turkse bankrekening en contante opnames vanaf de zakelijke rekening.
Het ging onder meer om:
drie betalingen vanaf een privérekening naar Turkije van in totaal €13.500
vijf betalingen vanaf een zakelijke rekening naar Turkije van in totaal €74.800
zes contante opnames van de zakelijke rekening van in totaal €9.300
De bank stelde vragen over deze transacties en verzocht de klant om aanvullende informatie en documenten. Volgens de bank werkte de klant onvoldoende mee aan het Cliëntenonderzoek.
In april 2025 besloot ASN Bank daarom de gehele klantrelatie op te zeggen. Dat betekende dat zowel de betaalrekeningen als de hypotheekrelatie zouden worden beëindigd.
Vervolgens ging de bank nog een stap verder: de hypotheekschuld van ongeveer €214.000 werd volledig opgeëist en de klant kreeg zeven dagen om deze te betalen. Tegelijk werd een negatieve BKR-registratie geplaatst met code 2, wat betekent dat een lening volledig is opgeëist.
De bank kondigde bovendien aan dat de woning geveild zou worden als de schuld niet werd voldaan.
De klant stapte daarop naar de voorzieningenrechter.
Waarom vond de rechter dat de hypotheek niet rechtsgeldig was opgezegd?
De rechtbank stelde eerst vast dat banken op grond van artikel 5 lid 3 Wwft verplicht kunnen zijn een zakelijke relatie te beëindigen wanneer een klant niet meewerkt aan een cliëntenonderzoek. Dat uitgangspunt stond in deze procedure niet centraal.
De kern van de zaak was een andere vraag: betekent het beëindigen van een bankrelatie op grond van de Wwft automatisch dat ook een woninghypotheek per direct kan worden opgeëist?
Volgens de rechter is dat niet het geval.
De rechter benadrukte dat ook bij een beëindiging op grond van de Wwft de contractuele en maatschappelijke zorgplicht van de bank blijft gelden. Deze zorgplicht is onder meer vastgelegd in artikel 2 van de Algemene Bankvoorwaarden.
Dat betekent dat een bank bij het beëindigen van een relatie rekening moet houden met de belangen van de klant.
In deze zaak had ASN Bank volgens de rechtbank onvoldoende rekening gehouden met die belangen.
De rechter noemde meerdere omstandigheden die samen maakten dat de opzegging onaanvaardbaar was.
Ten eerste was de klant niet vooraf gewaarschuwd dat zijn hypotheek op het spel stond. De bank had wel vragen gesteld in het kader van het klantonderzoek, maar pas in de brief waarin de relatie werd opgezegd werd duidelijk dat ook de hypotheek zou worden beëindigd.
Daardoor werd de klant feitelijk overvallen door de beslissing.
Daarnaast had de bank slechts zeven dagen gegeven om de volledige hypotheekschuld te betalen. Volgens de rechter is dat een onrealistisch korte termijn om een bedrag van ruim twee ton te voldoen of een nieuwe hypotheek te regelen.
Daar kwam nog bij dat de bank tegelijkertijd een negatieve BKR-registratie had geplaatst. Zo’n registratie maakt het vrijwel onmogelijk om een nieuwe hypotheek te verkrijgen. Daarmee werd het voor de klant feitelijk onmogelijk om de lening elders onder te brengen.
Ook speelde mee dat het Wwft-onderzoek geen verband hield met de hypotheek zelf. Het onderzoek ging over betalingen en contante opnames, niet over de herkomst van de middelen waarmee de hypotheek werd betaald.
De klant bleef bovendien gewoon zijn maandelijkse hypotheektermijnen voldoen.
Volgens de rechter had de bank daarom een redelijke termijn moeten geven om de hypotheek over te sluiten en gedurende die periode geen BKR-registratie moeten plaatsen.
Wat zegt deze uitspraak over de Wwft en hypotheekopzegging?
Deze uitspraak laat zien dat de Wwft banken weliswaar verplicht om op te treden bij onvoldoende medewerking aan een cliëntenonderzoek, maar dat deze verplichting niet onbeperkt is.
De wet bepaalt dat een bank een relatie moet beëindigen als zij niet kan voldoen aan haar onderzoeksplicht. De wet zegt echter niets over de manier waarop dat moet gebeuren.
De rechter oordeelde dat de invulling van die beëindiging mede wordt bepaald door de zorgplicht van de bank.
Met andere woorden: ook wanneer een bank verplicht is een relatie te beëindigen, moet zij dat op een zorgvuldige manier doen.
Bij een woninghypotheek spelen daarbij extra belangen. Een woning wordt door de rechter gezien als een primaire levensbehoefte. Het verlies van een woning heeft grote gevolgen voor een klant.
Daarom moet een bank bij een hypotheekopzegging extra zorgvuldig handelen.
Wat betekent deze uitspraak voor consumenten en ondernemers?
Voor consumenten en ondernemers die te maken krijgen met een Wwft-onderzoek of een beëindiging van hun bankrelatie is deze uitspraak belangrijk.
De uitspraak bevestigt dat een bank niet zomaar een hypotheek kan opeisen wanneer er discussie ontstaat over een klantonderzoek.
Zelfs wanneer een bank uiteindelijk bevoegd is om een relatie te beëindigen, moet zij:
rekening houden met de belangen van de klant
een redelijke termijn geven om de situatie op te lossen
voorkomen dat de klant onnodig wordt benadeeld
In dit geval betekende dat concreet dat de bank de woning niet mocht veilen, moest meewerken aan het oversluiten van de hypotheek en de BKR-registratie moest verwijderen.
Voor klanten die met vergelijkbare problemen te maken krijgen, kan dit belangrijke gevolgen hebben. In de praktijk zien wij regelmatig dat banken een relatie beëindigen vanwege Wwft-onderzoeken, waarna ook kredieten of hypotheken onder druk komen te staan.
In sommige gevallen kan het zinvol zijn om een dergelijke beslissing juridisch te laten toetsen, bijvoorbeeld via een kort geding.
Heeft uw bank uw hypotheek opgezegd, uw rekening beëindigd of een negatieve BKR-registratie geplaatst na een Wwft-onderzoek? Dan kan het belangrijk zijn om juridisch advies in te winnen. Financieel Recht Advocaten behandelt geschillen met banken en andere financiële instellingen, bijvoorbeeld over bankopzeggingen, hypotheekopeisingen en registraties in EVR, IVR of BKR. Neem gerust Vrijblijvend contact met ons op om uw situatie te bespreken.
Praktische FAQ’s
Mag een bank mijn hypotheek opzeggen vanwege een Wwft-onderzoek?
In principe kan een bank een relatie beëindigen als zij niet kan voldoen aan haar Wwft-verplichtingen. Maar dat betekent niet automatisch dat een hypotheek direct mag worden opgeëist. De bank moet rekening houden met haar zorgplicht en de belangen van de klant.
Mag een bank mijn woning direct laten veilen na opzegging van de hypotheek?
Niet zonder meer. De bank moet eerst een rechtsgeldige opzegging doen en meestal een redelijke termijn geven om de lening te herfinancieren of af te lossen.
Wat betekent een BKR-code 2 registratie?
Een code 2 betekent dat een krediet volledig is opgeëist. Dit kan grote gevolgen hebben voor het verkrijgen van nieuwe financiering, zoals een hypotheek.
Kan een BKR-registratie worden verwijderd?
Ja, in sommige situaties kan een registratie worden verwijderd, bijvoorbeeld wanneer de registratie onterecht is of wanneer deze disproportionele gevolgen heeft.
Kan een bankrelatie worden beëindigd vanwege de Wwft?
Ja. Wanneer een bank geen adequaat cliëntenonderzoek kan uitvoeren omdat een klant niet meewerkt, kan zij verplicht zijn de relatie te beëindigen.
Disclaimer: Deze blog bevat algemene juridische informatie en is geen individueel juridisch advies. De beoordeling van bankgeschillen hangt sterk af van de specifieke omstandigheden van het geval.
